Mubihi ki Risco Lumamezi
Mukolo omunca wa zibo ya mazoho wa Tulikonge se ulibelezi ku shapa mukulela wa nuka ya Lyambai cwale cwale, ili ku zamaisa sicaba sesi taselizwi ki muunda mwa Sikiliti sa Kapilivi mi hape uka zamaisa cwalo ni bapoti baba tabela kuzamaya babuha lifolofolo mane cwalo ni limela zemwi zebuheha mwa Kapilivi.
Mukolo wo uyahilwe ka linsimbi ze sa tibi mi kusa beilwe cwalo kwateni ni lipupe za mukungulu za moya ni tanka yeya ze maswe zezwa mwa limbuzi, u pangilwe kwa Munzi wa Kongola libima ze mwanda nize mashumi a mabeli (120) wiko wa sikiliti sa Kapilivi.
Baana ba mulelo wo kaufela kibo Mutompehi Bornwell Kwibisa Mutelo balilimo ze mashumi a ketalizoho nize lobañwi (59) ili bo Muluti kwa Sikolo sesipahami sa Mayuni mi bao bakaba fa pumulo ya musebezi (retirement) mwa kweli ya Sikulu silimo se.
Neba bile nimuhupulo wo ka mulelo wa kutusa baba tasezwanga ki muunda mwa libaka ze tiba sina haba bata tuso mi hape kanako ye swana baka zwiseza pili sifumu kaku zibahaza nzila yamwa mezi kwa sicaba nikwa bazamai sihulu hulu kwa bapoti niba lituto za bubatisisi.
Kakuya kabo Mutompehi Mutelo, mulelo neu bonisizwe mwa tolo hane balobezi hasebalola batu bane batiba mi cwale bane basweli kubatusa neli bona kaku mweta mataka a nuka niku atama mañata kona fone basilela batu bao mi foo neli mwa silimo sa 2008.
“ Neni bile ni tolo hane nisa luta kwa Sikolo sesi pahami sa Sanjo , mi neni bona batu bane bashwa ka kutiba mwa mezi, nahupula kuli ni swanela ku eza sesimwi kakuli neli pono yene nibonisizwe ki Mulimu ” ba toloka cwalo.
Zeo halili cwalo,bafumana muyahi yana kona kuba tusa mi neba konile kunga sene basweli kaufela mwa sikwama sa bona sina hane bahola mali a manyinyani miba itombola kuzwisanga mali ao kakuleka lisebeliso kamukana zene tokwahala kukala kuyaha mukolo wani.
Batalusa kuli Mukolo wa bona uka bizwa ‘‘Tulikonge Express” uka sebeliswa sina ka nzila ya kuitusisa ili kukwala lisuba la bana ba sikolo mane cwalo ni babatisisi mwa Kapilivi mane cwalo ni Naha Namibia.
Seba neulezwi cwalo ni mali a likana likiti ze mashumi a mabeli nize ketalizoho za madola (N$25000.00) kuzwelela Katengo ka Sikiliti sa Kapilivi kukona kulekisa lisebeliso za kuyahisa mwa silimo sesifelile.
“Mulelo waka luli neli kuzwiseza pili bupoti mwa Naha Namibia mi neni pangezi mukolo kwa batu baba swana sina bondatahe sicaba (Founding father) , Mueteleli wa naha (President), Makwambuyu (Ministers) , Limembala za likopano ze lwanisana ni mubuso ze shelana-shelana mane cwalo ni bana ba sikolo ni baituti kaufela baba bata kubona mukulela wa nuka ya Lyambai.” Ba bulela cwalo.
Mukolo wa bona wo upangilwe ka maswayo a shelana-shelana a Naha ana ni mibala ya litaba za naha kaufela zeli mwa Naha Namibia.
Ba talusa kuli, Mukolo wa Tulikonge uka sebeliswa ka nzila yekana ishimba batu kuzwa Tolopo ya Katima Mulilo kuya kwa Impalila. Ni Sikiliti sa Kapilivi, bayahi ba sibaka sa sioli sa Impalila banze ba sebelisanga nzila ya mukwakwa mwa lilimo ze ñata ze felile ni mapampili a putako a swalelele kufita fa mutano wa Ngoma wo kauhanya Naha Namibia ni Botswana kukena mwa Kasane , yeo ise ibonahala kubo Mutelo ili bona bayahi ba Mukolo seli matangu a kale sina batu hase bakana ba zamaya kuzwa Katima kuliba Impalila kusina mapampili aku silisa nuka sina haili kuli bakana bazamaya fa mubu wa Namibia.
Mukolo uyahilwe ni kupangiwa ni limbuzi mwahali, Tanka ye beya zemaswe zezwa mwa limbuzi mane cwalo ni lipula ze mashumi a silela ni zene (64).
“ Neni boni kuli ni pange lipula ze likana mashumi a silela ni zene (64), sesiñwi ni sesiñwi sina ni lipula zene kusona mi na likauhanya kwa lineku ”
Kupangilwe cwalo ni tafule ya manwelo kwa paata ni siswaniso sesi betilwe kabukwala sa tou.
Liswaniso za wona mukolo wo lisupeza kozo ili ye bizwa tulikonge mwa puo ya sifwe ye talusa kozo ni kuipizeza bukaufi. Amañwi maswaniso a ñozwi kuli ‘Cibono Cetu’ yesali mwa puo ya sifwe ye talusa nto yelubona kapa sifumu sa luna.
Bo Mutompehi Mutelo ba ekeza ku talusa kuli basinyehezwi mali a fitelela likiti ze mwanda za madola a Namibia kukona kuyaha mukolo.
Bana ni sepo ya kuli kupo ya bona ya tuso ya kulekelwa mishini ye mibeli ye matisa Mukolo (engines), yeo nese itambekilwe kwa likolo la litekisano ni bumapangapanga (Ministry of Trade and Industry) ikaba ni miselo yeminde “ Mwa kopano ya SWAPO lubulela kuli lu bazwisezi ba zwelopili , ili yona mutomo wa luna kutalusa kuli halu koni kulibelela batu babazwa kwahule kuli bato luyahela Namibia, luswanela ku iyaha luna kasibili ”
Neba kalile polojekiti yabona ye mwa silimo sa 2010 Ñulule haina ni mazazi a lishumi nia lobañwi mi ba hupula kufeleleza ka kubeiwa kwa mishini yemibeli ye matisa Mukolo yeka ca mali a likana madola a likiti ze mwanda ni likiti ze mashumi a ketalizoho nize lobapeli (N$ 158,000.00) mi omuñwi uca mali alikana likiti ze mianda ye mibeli ni likiti ze mashumi a ketalizoho nize lobapeli (N$258,000.00). Mi zeo kaufela lika italeleza haiba kupo yabona ya mali a kulekisa mishini yani inge I amuhelwa kuba likolo leli bona za bumapanga-panga ni litekisano mi bao baka tusa kuba lekela ona. Bafumahali ba bona ili Bo Getrude Mutelo , balilimo ze mashumi a mane ni ze talu ( 43) ki maluti fa sikolo sa Kongola bao neba konile nibona ku itombola kuyepa ahulu mwa sikwama sa bona ili ku feza kuyaha mukolo omunca“ Bafumahali baka sapili nebasa ni utwisisi ka pono ye hane nikala za muyaho wa mukolo kono mulelo hane unze u hula mi nibona ka kusinyehelwa ahulu fa polojekiti ye, se balata muhupulo mi batabile ahulu nina.” Ba talusa.
Batu bakana balifela lisebelezo za linzila ili kukutisa lisinyehelo za bona mi nikuleka mafula aku matisa mukolo.
Bo Mutompehi Mutelo babatabile ba hatelela kuli mukolo wo ki ona wa pili wo pangilwe mwa Namibia sihulu hulu mwa Kapilivi “ u pangilwe mwa Namibia mi kasibili mwa Kapilivi”.
Ba ekeza hape ku talusa kuli mwa nako yaku kwalula mukolo, baka biza patalaza mabizo a batu bane baba tusize lituso za mali mane cwalo ni zeñwi.
Ba feleleza ka ku biza tamahano ya sicaba, tamahano mane ni kubeleka katata. “Lika kaufela za konahala, ukona kukala polojekiti unosi ni kuyo feza ni batu babañata”.
Bo Mutompehi Mutelo ba kupa lipisinisi ni likwata-kwata ze cincana mane ni batu babasa tabela kuba tusa ka mali ku beya lituso mwa panka ye B.K Mutelo, nombolo ki 272606677, panka ya Standard bank, mwa Katima Mulilo, Branch code: 080672 mi hape basa kona kuba swala ka muhala wa fa noka fa nombolo ye 0813338801.
Loading …