Seku fitile lilimo ze lishumi kuzwa fo muhato waputako(State of Emergency) ono hatisizwe kiyo nali mueteleli wan aha Namibia, Dr. Sam Nujoma mwa kweli ya Muyana silimo sa 1999 kulatelela ndwa tuna yene tisizwe ki sikwata sabaipanguli seo nesi etelezwi ki yo nali sapili mueteleli wa kopano ya DTA yene ilwanisana ni kopano ye busa ya SWAPO Mutompehi Mishake Muyongo, ili ka mulelo wa kubata kupuma skiliti sa Kapilivi kwa naha Namibia.
Kasa mulaho wa kukuza lilomo ze fitelela lishumi, musali wa mbelwa ili munyana muuna ali muñwi kwa baana bababeli bene bali limembala za mpi ya sisole sesilwanela tukuluho ya Kapilivi, bao neba bulailwe kasa mulaho wa ndwa yene bile teni mwa kweli ya Muimunene haina ni mazazi a ma lalu silimo sa 1999 mwa munzi wa Mabumbu ili wo u fumaneha mbowela wa sikiliti sa Kapilivi, ukupa mubuso olukuluhile wa naha Namibia kumusupeza litupu za balatiwa bahae.
Bo mufumahali Frieda Tungulu neba taluselize Liito la Kapilivi kuli, Bo nyandi bo Hansmeyer Tungulu ili bahulwani ba bona nibo nyandi bo Shadrick Chainda ili bo muuna bona neba bulailwe ka ku pumiwa mimizo ni kuzusiwa meeto kalitipa kasamulaho aku kunupiwa ka malumo a tobolo yetuna, yezibahala ka “Machine gun” mubili kaufela pili basika isiwa kale kwa lipumulelo la sipatela sesi tuna sa Katima Mulilo ili koo litupu za bona neli izo tondahalela.
“Neli mubulaelo o situhu luli na mibulelela, Muimunene haina ni mazazi a lishumi ka a mane (14) silimo sa 1999, neni ile kwa nkambe ya masole yezibahala ka Mpacha mi hanifitile koo na buza muetapili Mwilima kuli anife situpu sa ba kuluna ni sa bo muhulwanaka”. Bo Mufumahali Tungulu ba talusa.
Bo Tungulu neba ize “kasamulaho a ndwa, nelu hapelelizwe kuina fa litupu halitiswa kwa lipumulelo, haiba kuli neba kile ba bulukiwa luswanela kuziba mi haiba kuli neba kile ba chisiwa lukupa kuli balu bulelele sibaka kone baba ciselize.”
Puzo ye siyalezi kiya kuli, “kimañi yana nyatezi hane kuzusiwa litupu mwa lipumulelo? ba swanela kuni bulelela mi hani sana buloko niku katazwa ki butuku bwa swikili, nelu hapelelizwe ku ina fa litupu kono hakutaha kwa kepelo halu bulelelwi.”Bo Tungulu ba hatelela.
Ba zwela pili kutalusa kuli, “kukonahala cwañi kuli kutondiwe litupu mwa lipumulelo? kana kwakonahala kakuli hakusika ezahala kale cwalo…, ba swanela kubulela niti ya Mulimu, na ziba butelele bwa bo muhulwanaka ni bakuluna, ba swanela kuni isa kone bailo babuluka kakuli nibata kubafa puluko ye tompeha mi ye kutekeha.”
Kasamulaho kuzwa fa kutondahala kwa litupu ze peli mwa lipulukelo la Katima Mulilo kupo nei kile ya fitiswa ku bao nebali babahulu kwa sipatela (hospital matron), Bo nyandi bo Philemon Simasiku. “Neba kile bani taluseza kuli ha bakoni kuni alaba kuama kutondahala kwa litupu.”
Zeo ni halili cwalo bazwela pili kubulela kuli, “Kuzwa silimo sa 1999 kweli ya Yenda haina ni mazazi a lishumi ka a mane, ne ni ile ku bo muetapili bo Henry Mwilima kwa nkambe ya masole ya Mpacha, ne bani sepisize kuli bata nifa litupu.”
“Ne ni ile kuba mutende wa New Era, NSHR ni kuba koranta ya Namibian kono hakuna kalabo, bome nibo muhulwanaka neba kile ba shapiwa ka samulaho a ndwa hape.”ba bulela cwalo hape.
Litupu nezi tondahezi mwa kweli ya Muimunene, silimo sa 1999 mi neli sika fumanwa ni bukachenu le, bo mufumahali Tingulu bao ne bakile ba bulelela liito la Kapilivi kuli bakubona nibo muhulwana bona neba kile ba bulaiwa kiba sikwata sesibona za silelezo mwa Namibia (Namibian Defence Force) mwa kweli ya muimunene haina ni mazazi ama lalu, silimo sa 1999 mi litupu za bona neli isizwe kwa lipumulelo.
Musulo wa mali a musebezi (Pension)abo Muuna bona nea kupilwe ni kulifiwa kubo Musala bona bao neba nyalani nibo nyandi ka tumelelano ya libyana (in-community of property) mi bo Tungulu hakuna sene ba fumani kwa mali a mi kwa mali abo bonyandi bo muhulwana bona hakuna sesi lifilwe kono neakile a kupwa.
“Nina ni bana baba sizana baba beli ili bao bo nyandi bo muuna ka neba nisiyezi, ali muñwi kubona ufelize grade 12 mi yomunwi usali kwa sikolo, bo nyandi bomuhulwanaka ni bona neba nisiyezi bana baba sizana baba lalu, ali muñwi kubona ubala mwa grade 12 mi bababeli ba bala mwa sitopa sabulishumi mi kacwalo kaufela bona batalimezi kuna kubafa pabalelo. Tuwelo yenifumana ikwatasi ahulu kakuli musebezi waka kiwa kukenisa (Cleaner) mi haikoni kuba fepa kaufela bona, kanti kiñi habasanifi nihaiba mali a pension”. Neni ile kwa ofesi ya yomuhulu wa sikiliti sa Kapilivi (Governor) habeli kuzamaya nibata tuso mi ani taluseza kuli ni litele kakuli nasa ikopanya nibabañwi mi nibukachenu le nisa libelezi, hani sika alabwa kale.”Ba talusa.
Bo Tungulu ba kupa bazamaisi ba naha kuli ba basupeze kwa matotaeti aba kubona nibo muhulwana bona, “Bana baka babasizana habanifi nako bani kataza, eni baziba kuli bondata bona neba kile ba bulaiwa kono puzo ye basitatalisa kiya kuli bondata bona ba bulukilwe kai? Ni na muñi hani zibi kone baba isize kono hane baba bulaya neniliteni mi neni hapalelizwe kuina fa situpu sa ba kuluna hababa tisa kwa lipumulelo.”Ba toloka.
Bo mufumahali Tungulu babata kuziba yana nyatezi fa mapampili a lipumulelo foo litupu hane li zuswa mwa teni kakuli sipatela sina ni ma pampili fo kuñolwa lika ze ezahala kaufela mwa sipatela.
“Haiba kuli neba chisizwe, nibata kuli nisupezwe fone ba chiselizwe, ili kuli niyonga fateni nihaiba mubu niyo upata na muñi.”Ba bulela cwalo.
Nihakuli cwalo, yo muhulu wa katengo kaka bona za liswanelo za buntu mwa Namibia kona ka (NSHR) mutompehi Phil ya Nangolo na nitifalize kuba Liito la Kapilivi kuli, taba neikile ya bihiwa kwa katengo ka hae mi kacwalo na kile a isa liñolo leo kwa likolo leli bona za pabalelo ya buntu (Ministry of Safety and Security).
“Nika tama musipili ni tobonana niba lubasi pili silimo sisika fela kale” kwa talusa mutompehi ya Nangolo.
Zeo ni haili cwalo taba ye haisika iswa kale mwa khuta mi limembala za lubasi lwa baba timezi ba bilaela kuli seitabe ibile lilimo ze lishumi kuzwa foo litupu nelikile za zusezwa mwa lipumulelo ki batu baba sika zibiwa kale.
kuya ka mutompehi ya Nangoloh, “Mutu ya kulu belwa (mueta pili Henery Mwilima) utimezi, mi haiba mubata kuli lizwele pili kona kuli, muetapili Mwilima na ezize kezo ye kakuezeza mutu yo mun`wi (muuso)” a bulela.
Kulika kubatisisa za taba ye ka mulao, ba Liito la Kapilivi neba kile ba ambola ni yo muhulu wa mulao ili yena likwambuyu yabona za litaba mwa ofesi ya mueteleli wa naha, Dokota Albert Kawana na talusize kuli ku buziwe likwambuyu wa likolo la makete ni pabalelo ya sicaba, Dokota Richard Kamwi. “Ni utwa taba ye kumina lapili, hanina buniti bwa yona.” kubulela Dokota Kawana.
Hakubuziwa kuli kufiwe maikuto kuama litupu ze tondahala kwa libulukelo la Katima Mulilo, bo likwambuyu ba likolo la makete, bo Dokota Kamwi ba file kalabo kuba Liito la Kapilivi kuli, taba yeo neikile ya ezahala mwa silimo sa 1999 pili basika ba kale likwambuyu wa likolo la makete ni pabalelo ya sicaba.
“Kiñi seni kabulela, hanina maikuto fa taba yeo”. Bo Dokota Kamwi ba hatelela.
Loading …