Ndwalume wa sikiliti sa Zambezi u hupula lindwa zetisize tukuluho ya naha Namibia

Mubihi ki Risco Lumamezi

Ndwalume wa Naha, Mwana Mulena.Alex Kamwi,ya zibahala ahulu ka libizo la “Poison” u hupuzi sitabelo ni lindwa zebile teni mwa Caprivi yeo ibizwa Sikiliti sa Zambezi mwa nako ya cwale,kuhatelela ahulu mwakalulo ye bapalilwe kulwanela tukuluho ya naha Namibia.

Mwangambolo niba mutende wa Caprivi Vision,Prince Kamwi u hupula lizazi la 23 Muimunene,1978,ha nali yomumwi wa kopano ya PLAN kulwana ndwa mwa Katima Mulilo kwa museto wa WENELA,Kambe ya masole yene ifumaneha fahala museto wa Namibia ni Zambia,kulwanisa maburu inge a nani lilimo ze masumi a malalu(30).

Ha nze abulela pili lizazi la kutompa lindwalume lisikafita kale,Kamwi uize kuli Sikiliti sa Zambezi nesi nani bayahi babatiile ili bao bene bafitezi kwa pata balwanisizwe.u sa hupula cwalo kuli ndwa itilo kala simubuso ikalile kala 26 Muimunene 1966 kwa sibaka sesibizwa Omugulugwomba,bu`nata neba lwanela mwa Katima Mulilo ni Singalamwe.

“mwa silimo sa 1977 Katima Mulilo nei taselizwe kono nei shutilwe,imi mwa silimo sa 1978 seitasezwa hande.nenili yo mumwi wa balwani .Ndwa ya Katima Nei bakanyizwe hande,ni kufumana tuso kuzwa kwa kambe ya Sesheke,”kubulela Kamwi”

U bulezi,naliteni mwa ndwa,ili mo litobolo ze tuna neli sebeliswa kwa lineku la sesheke Zambia,imi likolofalo kwa lineku la maburu neli zetuna.

Mueteleli wa sisole sa PLAN,mutompehi Shalale Hamunyela ba kopanela fa nzila ni maburu kamukwa wa kukunupa ni kushosholoka.

“nenili mwandwa isi mwa Katima Mulilo feela kono nikwa Singalamwe mwa silimo sa 1978 kwa kambe ye bizwa mukoti wa sikolo bukaufi ni Kamenga,mi likolofalo neli ze tuna kwalineku la maburu,kwalineku laluna nekusina hakuna nihaiba ya natamilwe .”u talusize.

U ekelize kaku bulela kuli Kamenga ni Katima kono lindwa zetuna,imi hape nekunani lindwa zemwi zetuna kasamulaho basika taseza kale Katima ,mi mutomo neli wa kulukulula naha mwa bukoba. 

Kamwi u talusize kuli kopano ya CANU,ye bupilwe ka silimo sa 1962,ihapile sicaba sesiñata kuzwelela kwalineku la wiko wa Caprivi,Judea Lyaboloma ,ni Solomon Puzeli neba natilwe habutuku,babamwi ba bulaiwa imi kopano ya CANU neinani mamembala kuzwa kwa Impalila kuya Kongola.

“ka silimo sa 1964,Kopano ya CANU ni SWAPO ba kopana kueza kopano ilimwi kulwanisa sila silisimwi,sebaya hamoho kwande a naha kuyolwana imi batu bao nebanatilwe ni kubulaiwa kabakenisa tukuluho ya naha,buñata kuzwelela kwa lineku la wiko,mueteleli wa kopano ya CANU,Brendan Simbwaye u tondahezi”.     

Caprivi iba palile kalulo yefahali kutolokela balwani,sihulu bene bazwa kwalineku la wiko ili mo buñata bwa batu banatilwe ha butuku,kubulaiwa kapa kumatela kwande a naha.kasamulaho kopano ya CANU ni SWAPO habakopana mwa silimo sa 1964,likwata lilwanile kwamaneku kaufela kulwanisa sila .

U fitisize tumbo kwabaeteleli babatondahezi,kungelela cwalo ni Mueteleli wa CANU Simbwaye,ili yo natilo ba yena ya latelela mueteleli wa SWAPO pili a sika tondahala kale,ni Vennety Maswahu ya shwezi kwa Omaruru.Kamwi hape uhupuzi silimo sa 1968 kwa Singalamwe massacre ili yeo ifilikanyize sicaba kutula museto kuliba mwa Naha Zambia.

Sikiliti sa Zambezi sibapalile kalulo ye tuna mwa tukuluho ya naha .neli sikwata sesituna sa bayahi banaha kulatelela mushobo wa mavambo,”u bulezi.

U hupuzi mueteleli wa sisole Tobias Hainyeko,ya bulailwe kasa mulaho a kubetekiwa ki matwela,imi ushwile ni lilumo mwatoho,nihakuli cwalo Kamwi nasali mututi mwanako yeo.

“Tobias Hainyeko na taha kuto tatuba sibaka mi hasika shwa anosi,ushwile ni maburu bababeli kwa mission”u tolokile cwalo.

Ha buziwa toloko ya linzwi le Ndwalume,Kamwi utolokile kuli”ki mutu yakonile kuba ni kalulo ya balile mwa tukuluho ya naha Namibia,kusina sabo kapa kuhapelezwa…kono muhupule kuli kunani babamwi baba bapalile kalulo mwa tukuluho ,babamwi nebaliteni mwalinako za 1960s ni kulusiya mwa 80s.

Kakuba yo mumwi wa limembala,muñoli ni mueteleli ya latelela muzamaisi wa katengo kaka yemela lindwalume,pupo ya katengo kabapalile kalulo ye tuna mwa kubatisisa matata a kenezi yeneli mueteleli wan aha Hifikepunye Pohamba ,kuketa nyandi Ngarikutuke Tjiriange ni Charles Mubita ya latelela likwambuyu wa likolo la Sisole ni lindwalume kupotela Mozambique,South Africa ni Zimbabwe kubona mobakonile ku ezeza lindwalume zabona imi mafelelezo kuto bupa likolo la sisole ni lidwalume kakuya ka ndu ya milao mwa silimo sa 2008.

Kakuya kuyena katengo kakayemela lindwalume mwa naha  kayemela mañi ni mañi ya zibahala kuli ki ndwalume ili bao nebaile kwande a nah ani bao bene basiyezi mwa naha mwanako ya ndwa.

U fitisize pilaelo ya kuli mwa Namibia kacenu,mulao o toloka za lindwalume ha usika zibahaza limembala za SWATF,kutalusa kuli mwanako yeo naha hane ilwana ,buñata neba felezi mwa sisole ni sipolisa,u buzize kuli”kiñi mubuso wan aha ha usika zibahaza batu bao ni haiba hañwi,kakuli mali a bona a bupile DBC,Lucile mali a bona ,na nenifilwe $1500 kanti kin`I halusa bafi nihaiba $10 000 mutu ni mutu,wo kona mutala wa kuyeza Namibia ilimwi ku tamahana,kin`i halusa kopani kueza nto ilimwi,limembala za SWATF isi Kovoet”a talusa.

Ha talima musipili wa naha Namibia ,mulwani wandwa Kamwi uize ,kopano I bile ni kalulo mwa kuswalisana kasamulaho a tukuluho.”kona naha ya luna haibizwa Namibia naha ilimwi,lubile ni swalisano mwa sisole,mwa litolongo ni mwa makolo a munso.

“Hamukaya kwa muleñi Windhoek mukafumana siswaniso sa mueteleli wa luna wa pili Sam Nujoma,mi mwa tolopo ya Ondangwa mukafumana siswaniso sa Andimba Toivo ya Toivo”a feleleza.

U zwela pili kutaluseza fa mubuso wa Namibia kuli baeze siswaniso sa nyandi Brendan Simbwaye fa linwisezo la mafula ili yona Total service station sibaka sene si zibahala ka libizo la “Mafulo” mwalinako za kale 1960s ili fo sekunani muyaho wa MIDAS mwa tolopo ya Katima Mulilo ili fo na tamezwi.

MAFELO…